Oturma İzni Nasıl Alınır?
Türkiye’de oturma izni farklı sebeplerle alınabilmektedir. Türkiye’de yasal olarak kalmak isteyen her yabancı kendisine tanınan vize süresinden sonrası için veya ikamet süresi dolduktan sonrası için ikamet izni alma zorunluluğu bulunmaktadır. İkamet izni alınmaksızın ülkede kalınmaya devam edilmesi halinde kişi kaçak olacaktır. Kaçak duruma düşülmesi halinde ise yabancı hakkında deport kararı (sınırdışı etme kararı) alınması, vize ihlali cezası ve devam eden süreçte ülkeye giriş yasağı uygulanma ihtimali bulunmaktadır. Oturma izni alınmaksızın ülkede ikamet edilmeye devam edildiğinin tespiti halinde geri dönülemeyecek sonuçlar doğacaktır. Dolayısıyla oturum izninin nasıl alınacağı, hangi evrakların gerekli olduğu, nelere dikkate edilmesi gerektiği gibi soruların cevaplarını bulacağınız bu yazımızda
Oturma İzni Nedir?
Oturum izni yabancıların Türkiye’de yasal olarak ikamet edebilmeleri için gerekli olan yasal izindir. Vize süresinden fazla Türkiye’de kalmak isteyen yabancı uyruklu şahıs vize süresi içerisinde oturum izni başvurusunda bulunmalıdır. Oturum izninin gerekliliği kamu düzenini koruma ve ülkede herhangi bir sebeple ortaya çıkabilecek olumsuz ve istenmeyen durumların önüne geçilmesinden kaynaklanmaktadır. Oturum izni alındıktan sonra yabancıya tanınan süre boyunca artık ülkede yasal olarak bulunabilecek ve çeşitli haklardan faydalanabilecektir. Ancak bu süre boyunca oturum izni herhangi bir sebeple iptal edilirse bu durumda yabancının iptal işlemine ilişkin dava açma hakkı bulunmaktadır.
Oturma İzin Türleri
İkamet izinleri birçok farklı sebeple alınabildiğini ifade etmiştik. Ancak sebepler ne kadar farklı olsa da 6 farklı ikamet izni türü bulunmaktadır. Bunlar; kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun dönem ikamet izni, insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet iznidir.
Kısa Dönem İkamet İzni
Kısa dönem ikamet izni Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31 ve devam eden maddelerinde düzenlenmiştir. Kısa dönem ikamet izni adından da anlaşılacağı üzere kısa bir dönemi kapsayan belirli bir dönem için verilmektedir. Kısa dönem ikamet izni istisnai durumlar haricinde iki yılı kapsayan süreler için verilmektedir. Kısa dönem ikamet izni alabilecek kanunun ilgili maddesinde sayılmıştır buna göre;
Bilimsel araştırma amacıyla gelecek olanlar:
Türkiye'de bilimsel araştırma yapmak isteyen yabancı uyrukluların kısa dönem ikamet izni talebinde bulunmaları için, araştırmanın izne tabi olup olmadığına bağlı olarak ilgili kurum veya kuruluşlardan (örneğin, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, üniversiteler vb.) alınan bir izin belgesi gerekmektedir. İzne tabi olmayan araştırmalar için ise araştırma konusuna dair detaylı bir beyan sunulmalıdır. Ayrıca, bu amaçla Türkiye'ye giriş yapabilmek için yabancıların yurt dışındaki Türk temsilciliklerinden 'Bilimsel Araştırma' amaçlı vize almaları zorunludur.
Türkiye'de taşınmaz mal sahibi olanlar:
Türkiye'de gayrimenkul sahibi yabancı uyrukluların ve aile üyelerinin kısa dönem ikamet izni talebinde bulunabilmeleri için, sahip oldukları taşınmazın konut amaçlı kullanılan bir mülk olması gerekmektedir. Bu durumda, eş, ergin olmayan çocuklar ve bağımlı durumdaki ergin çocuklar da dahil olmak üzere, konut üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyet hakkına sahip aile üyeleri ikamet izni başvurusu yapabilirler. Bu süreç, yabancı uyruklu bireylerin ve ailelerinin Türkiye'de yaşamalarını kolaylaştırmak için tasarlanmıştır, böylece Türkiye'de mülk sahibi olmak, yabancıların ülkede ikamet etmeleri için geçerli bir temel oluşturabilmektedir.
Ticari bağlantılar kuracak ya da iş kuracak olanlar:
Yabancı uyrukluların Türkiye'de ticari bağlantılar kurma veya iş kurma amacıyla üç ayı aşan bir süre için ikamet izni talep etmeleri durumunda, ilgili kişi veya şirketlerden alınan davet mektubu veya bu amaçla hazırlanmış benzeri belgelerin sunulması istenebilir. Bu belgeler, yabancıların Türkiye'deki ticari faaliyetleri için gerçek ve somut bağlantıları olduğunu göstermek amacıyla gereklidir ve başvuru sürecinin önemli bir parçasını oluşturur. Bu şart, Türkiye'de iş kurma veya ticari ilişkiler geliştirme niyetinde olan yabancıların, planladıkları faaliyetlerin ciddiyetini ve yasallığını kanıtlamalarına yardımcı olmak için konmuştur.
Hizmet içi eğitim programlarına katılacak olanlar:
Türkiye'de hizmet içi eğitim amacıyla verilen ikamet izinleri, eğitimi sunacak kurum veya kuruluş tarafından sağlanan, eğitimin içeriği, süresi ve gerçekleştirileceği yer gibi önemli detayları içeren bilgi ve belgelere dayanmaktadır. Bu izinler, ilgili eğitim programının tam süresi boyunca geçerli olup, başvuru sürecinde eğitimin amacı, kapsamı ve yabancının bu eğitime katılma sebepleri dikkate alınır. Bu süreç, yabancı uyrukluların mesleki ve kişisel gelişimlerine katkıda bulunacak eğitim fırsatlarından yararlanmalarını sağlamak için tasarlanmıştır, böylece Türkiye'deki eğitim programlarına katılım daha sistemli ve düzenli bir şekilde gerçekleştirilebilir.
Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları kapsamında eğitim veya benzeri amaçlarla gelecek olanlar:
Taraf olunan anlaşmalar veya öğrenci değişim programları (örneğin, Erasmus, Mevlana, Farabi vb.) çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla Türkiye'ye gelecek yabancı uyruklular, ikamet izni talebinde bulunurken ilgili kurumdan alacakları özel bilgi ve belgeleri sunmalıdırlar. İkamet izni süresi, katılacakları eğitim veya programın süresiyle sınırlıdır, yani programın süresini aşamaz. Sağlık sigortası koşulları ise şu şekildedir: Programa kaydolan öğrenciler, ilk kayıt tarihlerinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortası için başvurduklarında ek bir sağlık sigortası talep edilmez. Ancak, bu üç aylık süre içinde genel sağlık sigortası için başvurmayıp bu haktan mahrum kalan öğrencilerden, Türkiye'de kalmaları süresince geçerli olacak özel sağlık sigortası yapmaları beklenir.
Turizm amacıyla Türkiye'de kalacak olanlar:
İkamet izni başvurusu sırasında Türkiye'deki seyahat planlarına dair detaylı bilgileri içeren bir beyan sunmalıdırlar. Bu beyanda, Türkiye içinde hangi lokasyonlarda, ne zaman ve ne kadar süreyle kalacakları gibi önemli bilgiler yer almalıdır. Başvuru sürecinde, başvurucunun Türkiye'deki kalış amacını ve planlarını daha iyi anlayabilmek için ek bilgi veya belgelerin sunulması da talep edilebilir.
Kamu sağlığına tehdit oluşturmayan hastalıklar için Türkiye'de tedavi görecek olanlar:
Türkiye'de tedavi görmek amacıyla gelen yabancı uyruklu kişilerin oturum izni başvurusu süreci, hem kamu hem de özel hastaneler tarafından kabul edilmelerini gerektirir. Bu süreçte, tedavi masraflarının tamamını ödeyebildiklerini belgeleyen yabancı uyruklu kişilerden sağlık sigortası talep edilmez. Tedavi sürelerine uygun bir şekilde düzenlenen oturum izinleri, yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'deki tedavi sürecini kolaylaştırır.
Ayrıca tedavi süresince barınma, yiyecek ve sağlıkla ilgili diğer giderler, ilgili kamu kurumları ve kuruluşları tarafından karşılanır. Bu durumda, maddi imkanların tespiti ile geçerli sağlık sigortası şartı aranmaz. Gerekli durumlarda, yabancı uyruklu kişinin tedavisine ilişkin bilgi veya belge talep edilebilir.
Mevcut Sağlık İşbirliği anlaşmaları çerçevesinde, Türkiye'ye tedavi amaçlı gelen yabancı uyruklu kişilerin refakatçilerinin ikamet izni işlemleri, genel hükümlere göre yürütülür. Bu, anlaşmada refakatçilere ilişkin ayrı bir hüküm bulunmadığı durumlarda da geçerlidir.
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 14. maddesine göre, Türkiye'ye gelen yabancı uyruklu kişilerin en fazla iki kişiyi geçmeyen refakatçilerinden ikamet izni başvurularında geçerli sağlık sigortası şartı aranmamaktadır.
Adli veya idari makamların talebi veya kararı ile Türkiye'de kalmaları gerekenler.
Türkiye'de oturum izinlerinin düzenlenmesi, adli veya idari makamların talepleri veya kararlarına dayanabilir. Bu durumda, ikamet izni süresi, talep veya kararda belirtilen süreye göre ayarlanır. Bu tür bir ikamet izni talebi değerlendirilirken, genellikle geçerli bir sağlık sigortası ve yeterli maddi imkanlara sahip olma şartı aranmayabilir. Adli veya idari makamların talepleri veya kararlarına dayalı oturum izinleri, Türkiye'deki yabancıların adli veya idari süreçlerle karşılaştıklarında karşılaşabilecekleri durumlardan biridir.
Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçiş yapacak olanlar:
Türkiye'de ikamet izni almanın çeşitli koşulları bulunmaktadır. Bu koşullardan biri de aile ikamet izninin varlığıdır. Aile ikamet izni, yabancı bir kişinin Türkiye'de ailesi ile birlikte yaşamasına izin veren bir tür izindir. Bu izin türü, Türkiye'de yaşayan aile üyeleri ile birlikte yaşamak isteyen yabancı uyruklu kişiler için oldukça önemlidir.
Türkiye'de en az üç yıl boyunca aile ikamet izni ile yaşayan ve on sekiz yaşını tamamlayan kişiler, bu koşulları karşıladıkları takdirde kısa dönem ikamet iznine başvurabilirler. Yabancının Türkiye'deki ikametini kısa dönem ikamet iznine çevirmesi yukarıdaki şartların sağlanamsı ile mümkün olabilmektedir.
Ayrıca, Türk vatandaşı ile evli olan ve üç yıl süresince aile ikamet izni ile yaşadıktan sonra boşanmış olan yabancılar da kısa dönem ikamet iznine başvurabilirler. Bu halde boşanma ile yukarıdaki şartların sağlanması halinde kısa döenm ikamet iznine başvuru imkanı oluşmuş olacaktır.
Ayrıca önemle ifade etmek gerekir ki, aile içi şiddet mağduru olan ve durumlarını mahkeme kararı ile ispatlayabilen kişiler için üç yıllık süre şartı aranmaz. Yani üç yıl şartı olmaksızın mahkeme kararı ile aile içi şiddet mağduru olduğu ispatlanırsa ine kısa dönem ikamet iznine başvurulabilmektedir.
Son olarak, destekleyicinin ölümü durumunda bu kişiye bağlı olarak aile ikamet izni ile yaşayan kişiler de süre şartı aranmaksızın kısa dönem ikamet iznine başvurabilirler.
Türkçe öğrenme kurslarına katılacak olanlar:
Türkiye'de Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu kişiler bu sebeple kısa döen ikamet iznine başvurabileceklerdir. Bu kapsamda başvuruda bulunacak kişinin, Milli Eğitim Bakanlığı'ndan izinli bir eğitim kurumuna kaydolmuş olması gerekmektedir. Bu tür bir ikamet izni en fazla iki kez verilebilir. Eğer kurs süresi bir yıldan kısa ise ikamet izni süresi kurs süresini aşmayacaktır.
Öğrenim süreci boyunca kursu veren kurum Türkçe öğrenmek için kayıt yaptıran yabancı uyruklu kişinin kursa başlama ve devam durumunu ilgili il müdürlüğüne bildirmekle zorundadır.
Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye'de gerçekleştirilecek eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacak olanlar:
Türkiye'de kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj veya kurslara katılmak isteyen yabancı uyruklu kişiler için olan ikamet izinlerinin süresi genellikle bir yılı aşmamaktadır. Yabancı uyruklu bireylerin barınma, yemek veya sağlıkla ilgili masrafları genellikle ilgili kamu kurumları tarafından karşılanır. Bu durumda, yabancı uyruklu bireyin maddi durumunun ne olduğu veya geçerli bir sağlık sigortasına sahip olup olmadığı aranmamaktadır. Bu tür bir ikamet izni başvurusu sırasında, ilgili kurumlar ek bilgi veya belge isteyebilirler.
Türkiye'de yükseköğrenim görmüş ve mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde başvuru yapacak olanlar:
Türkiye'deki yükseköğrenim programlarını başarıyla tamamlayan yabancı uyruklu kişiler, mezuniyetlerinin ardından Türkiye'de kalabilmek için ikamet izni başvurusunda bulunabilirler. Bu başvuruyu yapabilmek için mezuniyet tarihinden itibaren altı aylık bir süreleri bulunmaktadır. Başvuru sürecinde dikkate alınması gereken önemli bir nokta, bu tür bir ikamet izninin yalnızca bir defaya mahsus olduğudur ve en fazla bir yıl süreyle verilebilir. Bu nedenle, mezuniyet sonrası Türkiye'de kalmayı planlayan yabancı uyruklu kişiler bakımından altı aylık süre önemlidir. Sürenin geçmesi halinde başvuru mümkün olmayacaktır.
Türkiye'de çalışmamakla birlikte, Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacak olanlar ile bunların yabancı eşi ve ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları:
Bu kapsamdaki kamet izni yabancılara en fazla beşer yıllık sürelerle düzenlenebilecektir. Bu düzenleme ile ülke ekonomisine katkı sağlayacak nitelikli yabancıların teşvik edilmesi ve yabancılara ikamet izni işlemlerinde kolaylık sağlanması amaçlanmıştır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) vatandaşları, kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunabileceklerdir. Bu izin, geçici bir süre boyunca başka bir ülkede yaşama hakkı sağlar. Bu hakkın kullanımı, bireylerin belirli bir süre boyunca başka bir ülkede yaşamasına olanak sağlar. İkamet izni başvurusunda bulunmayı düşünen yabancı uyruklu kişilere, en fazla beşer yıllık sürelerle ikamet izni düzenlenebilir. Bu, başvuru sahibinin belirli bir süre boyunca yasal olarak ülkede kalmasını sağlar.
Aile İkamet İzni
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 34 ila 37 nci maddeleri aile ikamet izni hakkında mevzuatı detaylı olarak düzenlemiştir. Bu maddeler, yabancıların Türkiye'de aile ikamet izni alabilmesi için hangi koşulların gerektiğini ve iznin verilme sürecini belirler. Bunun yanı sıra, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 30 ila 34 üncü maddeleri de aile ikamet izni ile ilgili hükümleri içermektedir. Bu maddeler, yabancıların aile ikamet izni alabilmesi için gereken başvuru sürecini ve iznin verilme koşullarını detaylı bir şekilde düzenler.
Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi kapsamında Çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerin veya ikamet izinlerinden birine sahip olan yabancılar ile mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin;
Yabancı eşine,
Kendisinin ergin olmayan yabancı çocuğuna,
Eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna,
Kendisinin bağımlı yabancı çocuğuna,
Eşinin bağımlı yabancı çocuğuna
aile ikamet izni düzenlenebilir.
Aile ikamet izninin süresi, destekleyicinin ikamet süresini geçemeyecek olmakla birlikte en fazla üç yıl için verilebilir.
Aile ikamet izni, Türkiye'de yaşayan yabancı uyruklu kişilerin aileleriyle birlikte kalabilmelerini sağlayan önemli bir belgedir. Bu belgeye başvuruda bulunan yabancı uyruklu kişi birden fazla eşi olması halinde, yalnızca bir eşi için aile ikamet izni düzenlenebilir. Ancak, yabancı uyruklu kişinin tüm çocukları için aile ikamet izni verilebilir.
Ancak, çocuklar için aile ikamet izni talep ederken dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalardan biri, çocuğun ebeveynlerinden biri Türkiye dışında yaşıyorsa ve çocuğun velayeti ortaksa, bu ebeveynin muvafakatinin olması gerektiğidir. Yani, Türkiye'deki ebeveyn, çocuğu için aile ikamet izni talep ederken, çocuğun diğer ebeveyninin de bu konuda onayı olmalıdır. Ortak velayet olmaması halinde bu şart aranmayacaktır. Ancak velayet Türkiye’deki ebeveynde olmalıdır.
Aile ikamet izni ile çocuklar öğrenci ikamet izni almadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında on sekiz yaşına kadar eğitim hakkında faydalanabilmektedirler.
Türkiye'de ikamet etmek için aile ikamet izni almak isteyen yabancılar, belirli şartları sağlamaları gerekmektedir. Bu şartlar arasında destekleyicinin, aile fertlerini kapsayacak şekilde geçerli bir sağlık sigortası bulundurması, aylık gelirinin asgari ücretin üçte birinden az olmaması, son beş yıl içerisinde aile düzenine karşı suç işlememiş olmasını adli sicil kaydıyla belgelemesi ve en az bir yıl Türkiye'de ikamet etmiş olması bulunmaktadır. Dahası, destekleyicinin adres kayıt sistemine kayıtlı olması da gereklidir.
Aile ikamet izni başvurusu yapacak olan yabancıların, Türkiye'de kalış amacıyla ilgili destekleyici bilgi ve belgeleri sunması gerekmektedir. Bu belgeler, belirtilen kişilerle birlikte yaşadığını veya yaşama niyetini taşıdığını göstermelidir. Ayrıca, eşlerin on sekiz yaşını doldurmuş olması ve anılan Kanunun 7 nci maddesi kapsamındaki Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyecek yabancılardan olmaması önemli bir şarttır. Başka bir deyişle, evliliğin aile ikamet izni almak amacıyla yapılmış olmaması gerekmektedir.
Aile ikamet izni için aranan şartların yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması, ikamet izninin veriliş amacına aykırı kullanıldığının tespit edilmesi, yabancı hakkında sınır dışı etme kararı veya giriş yasağı kararının bulunması hallerinde aile ikamet izni verilmez verilmişse de iptal edilir eğer ikamet izninin süresi bitmişse uzatılmayacaktır.
Öğrenci İkamet İzni
Türkiye'de eğitim alma hedefinde olan yabancı öğrencilere verilen ikamet izni, öğrenci ikamet izni olarak adlandırılır. 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 38 ila 41'inci maddeleri ve bu kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliğin 35 ila 39'uncu maddeleri, öğrenci ikamet izni ile ilgili düzenlemeleri içermektedir. Bu maddeler, öğrenci ikamet izni almak isteyenler için izlenecek yol ve dikkat edilmesi gereken noktaları belirlemektedir.
Öğrenci ikamet izni, aile ikamet izni bulunmayan ve Türkiye'de ilk veya orta derecede öğrenim görmeyi planlayan yabancı öğrencilere verilir. Aile ikamet izni sahibi olan ilk ve orta derecede eğitim gören yabancılar, 18 yaşlarına kadar ikamet izni almadan eğitimlerine devam edebilirler. Ancak, 18 yaşını doldurmuş olmasına rağmen halen ortaöğretim seviyesinde eğitim gören öğrencilerin ikamet izni alması zorunludur.
Ayrıca, Türkiye'deki bir yükseköğretim kurumunda önlisans, lisans, yüksek lisans, doktora, Tıpta Uzmanlık Eğitimi (TUS), Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi (DUS) seviyelerinde eğitim görmeyi planlayan yabancı öğrencilere de öğrenci ikamet izni düzenlenebilir. Öğrenci ikamet izni, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarında eğitim görmek isteyen yabancı öğrencilere, eğitimlerini tamamlamak için gereken süre boyunca Türkiye'de yasal olarak kalma hakkı verir.
Öğrenci ikamet izni, eğitim amacıyla Türkiye'de bulunan öğrencilere, eş ve çocukları için aile ikamet izni başvurularında destekleyici olma hakkı verir. Ancak, bu hak sadece eş ve çocukları için geçerlidir. Diğer akrabalar, yani öğrencinin anne, baba, kardeşleri veya diğer yakınları, öğrenci ikamet izni sayesinde Türkiye'de ikamet izni alamazlar. Öğrenci ikamet izni, bu konuda hiçbir hak sağlamaz.
Öğrencinin eğitim süresi, ikamet izninin süresini belirleyen en önemli faktörlerden biridir ve Türkiye'deki öğrenim süresi bir yılın altında ise, bu durumda öğrenci için verilen ikamet izni süresi, belirtilen öğrenim süresini aşmayacak şekilde düzenlenecektir.
Bakımı ve masrafları bir tüzel kişi veya gerçek kişi tarafından karşılanan yabancı uyruklu öğrenciler, ilkokul ve ortaokul düzeyindeki öğrenimlerine devam etmek için, velilerinin veya yasal temsilcilerinin onayı ile birlikte, öğrenim süreleri boyunca birer yıllık sürelerle öğrenci ikamet izni alabilirler ve bu izinler uzatılabilir.
Öğrenci ikamet izninin düzenlenebilmesi için yabancıların Kanunun 39 uncu maddesinde yer alan şartları taşıması gerekmektedir. Bunlar yukarıda ifade edilen eğitim göreceği kuruma ilişkin bilgi ve belge, Muvafakat gerekmesi halinde söz konusu muvafakat belgesi (yabancı dilde düzenlenmesi halinde noter onaylı tercümesi), kamu kurum ve kuruluları aracılığyla gelinecekse buna ilişkin bilgi ve belge gibi evraklar, Giriş yasağı olmaması, Türkiye de kalınacak adres bilgileridir.
Türkiye'de eğitim amacıyla bulunan yabancı öğrenciler için sağlık sigortası, yaşam süresinin önemli bir parçasıdır. Yabancı öğrencilerin genel sağlık sigortası hakkını saklı tutabilmeleri için, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre ilk kayıt tarihlerinden itibaren üç ay içinde genel sağlık sigortalısı olmak için talepte bulunmaları gerekmektedir. Bu durum, öğrencilerin Türkiye'de eğitim görürken sağlıkla ilgili her türlü ihtiyaçlarını karşılamak için önemli bir avantaj sağlar. Ancak, bu üç aylık süre zarfında genel sağlık sigortası için başvurmayıp bu haktan mahrum kalan yabancı öğrencilerden, Türkiye'deki eğitim süreleri boyunca geçerli olacak olan özel sağlık sigortası yaptırmaları istenir.
Yükseköğrenim öğrencileri, öğrenimlerine devam etmek için bazen farklı bir üniversiteye, fakülteye veya bölüme geçiş yapmak zorunda kalabilirler. Öncelikle, aynı öğretim kurumunda fakülte veya bölüm değişikliği yapacak öğrencilerin, mevcut ikamet izinlerinin geçerliliğini koruması mümkündür. Aynı şekilde, aynı ilde farklı bir öğretim kurumuna geçiş yapacak öğrenciler de mevcut ikamet izinlerini koruyabilirler. Ancak, bu durumda dikkate alınması gereken iki önemli nokta vardır. İlk olarak, öğrencinin öğrenciliğe ara vermemiş olması gerekmektedir. İkinci olarak, öğrencinin süresinde bildirimde bulunmuş olması gerekmektedir. Ayrıca ikamet izni öğrenim süresinden kısa ise, iznin bittiği tarihten itibaren öğrenim süresi kadar uzatılır.
Diğer taraftan, farklı bir ilde öğrenime devam edecek öğrenciler için durum biraz farklıdır. Bu tür bir durumda, öğrencinin yeni öğrenim süresi boyunca geçerli olacak bir ikamet izni alması gerekmektedir. Bu nedenle, öğrencinin yeni öğrenim süresi boyunca geçerli olacak bir ikamet izni alması için yeni ilin valiliğine başvurması gerekmektedir. Bu başvuru sonucunda, mevcut ikamet izni kesilir ve yeni öğrenim süresi kadar yeni bir ikamet izni düzenlenir.
Türkiye'de öğrenci ikamet izni ile kalan öğrenciler için çalışma hakkı, önemli bir noktadır. Örgün öğrenim kapsamındaki ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri, belirli şartlar altında çalışma hakkına sahip olabilirler. Ön lisans ve lisans öğrencileri için bu hak, eğitimlerinin ilk yılından sonra başlar. İlk yılın tamamlanmasının ardından, öğrenciler belirli bir işte çalışma izni alabilirler. Yüksek lisans ve doktora öğrencileri için ise bu sınırlama yoktur.
Çalışma izni almak için gereken başvurular, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na yapılmaktadır. Bu başvurular, öğrencinin çalışmayı planladığı iş yerinden alınan bir iş teklifi ile birlikte yapılır. Başvuruların olumlu sonuçlanması durumunda, öğrenciye belirli bir süre için geçerli olan bir çalışma izni verilir. Bu izin, öğrencinin Türkiye'deki eğitim süresi boyunca geçerli olan bir oturum izni ile birleştirilir.
Öğrenci ikamet izni düzenlenmesi için belirlenen şartların karşılanamaması, yani öğrencinin gerekli koşulları yerine getirememesi durumunda veya bu koşulların zamanla geçerliliğini yitirmesi, öğrenimini sürdüremeyeceği yönünde somut ve geçerli kanıtların ortaya çıkması, öğrenci ikamet izninin asıl amacının dışında kullanılması gibi durumlar söz konusu olduğunda, ikamet izni talebi doğrudan reddedilir. Ayrıca, öğrenci hakkında sınırdışı etme kararı veya giriş yasağı kararı gibi nedenlerle hukuki bir müeyyide bulunması durumunda, ikamet izni talebi yine reddedilir. Bu durumlar, halihazırda öğrenci ikamet izni olanlar için de geçerlidir. Eğer öğrencinin ikamet izni süresi dolmuş ve uzatma talebi varsa, bu durumlar nedeniyle ikamet izninin uzatılması da söz konusu olmayacaktır.
Uzun Dönem İkamet İzni
Uzun dönem ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 42 ila 45 inci maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 40 ila 43 üncü maddelerinde uzun dönem ikamet iznine ilişkin detaylar yer almaktadır.
Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri ile insani ikamet izni sahiplerine ve geçici koruma sağlananlara, hariç olmak üzere Türkiye’de kesintisiz sekiz yıl boyunca iyasal olarak kalmış olan ya da Bakanlığın belirlediği şartlara uyan yabancılar süresiz ikamet iznine hak kazanabilmektedirler. Sekiz yıl ikamet şartı haricinde son üç yıl içinde sosyal yardım almamış olmak, maddi durumunu belgelemek, sağlık sigortasının bulunması, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmaması aranan diğer şartlar olarak ifade edilebilir.
Yabancı eğer kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturursa; sağlık, eğitim ve ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla süreyle Türkiye dışında bulunursa uzun dönem ikamet izni iptal edilir.
İptal edilen uzun dönem ikamet izinleri için tekrar başvuru yapılabilmektedir. Tekrar yapılan başvurular yurt dışında konsolosluklara, yurt içinde ise yabancının bulunduğu ildeki valiliğe bizzat ya da Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nce belirlenen başvuru usulüne göre yapılmaktadır.
Tekrar yapılan uzun dönem ikamet izni başvurularında kesintisiz sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye de kalma şartı tekrar aranmamaktadır. Sağlık, eğitim, ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti veya görev gerekçesi hariç kesintisiz bir yıldan fazla Türkiye dışında bulunması nedeniyle uzun dönem ikamet izni iptal edilebilecektir. Bu sebeple ikamet izni iptal edilen yabancılar, ikamet izni için tekrar başvuruda bulunabilirler.
İnsani İkamet İzni
İnsani İkamet İzni 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 46 ncı ve 47 nci maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 44 üncü maddesinde insani ikamet iznine ilişkin diğer detaylar da düzenlenmiştir. Bakanlık tarafından belirlenen sürelerle sınırlı olarak ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün onayıyla birlikte valiliklerce insani ikamet izni verilebilir ve verilen bu izinlerin süreleri uzatılabilecektir.
İnsani İkamet İzni, Türkiye'deki yabancıların belirli durumlar karşısında yasal olarak ikamet etme hakkına sahip olmalarını sağlayan bir izin türüdür. İnsani İkamet İzni alabilecek yabancıları şu şekilde sayabiliriz:
İnsani İkamet İzni'nin çocuğun yüksek yararı söz konusu olduğunda düzenlenebilir.
Yabancıların Türkiye'den çıkışlarının yaptırılamadığı durumlarda ya da Türkiye’den ayrılmalarının makul veya mümkün görülmediği durumlarda, haklarında sınır dışı etme veya Türkiye'ye giriş yasağı kararı alınmış olsa bile, İnsani İkamet İzni düzenlenebilir. Bu durum, genellikle yabancının hayatı veya özgürlüğü için ciddi bir tehdit oluşturan bir durumda söz konusu olabilir.
Kanunun 55. maddesi uyarınca, yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınamayacak durumlar için İnsani İkamet İzni düzenlenebilir. Bu durum genellikle; yabancının sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunması halinde, Yabancının ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülmesi halinde, yabancı hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmaması halinde, mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağduru yabancı ve tedavileri tamamlanıncaya kadar, psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağduru yabancılarda karşımıza çıkmaktadır.
Yabancılar, Kanunun 53., 72. ve 77. maddelerine göre yapılan işlemlere karşı yargı yoluna başvurduklarında İnsani İkamet İzni alabilirler.
Başvuru sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı süresince İnsani İkamet İzni düzenlenebilir.
Acil durumlar veya ülke menfaatlerinin korunması, kamu düzeni ve kamu güvenliği gereklilikleri nedeniyle Türkiye’ye girişine ve Türkiye’de kalmasına izin verilmesi gereken yabancılara İnsani İkamet İzni verilebilir.
Olağanüstü durumlarda İnsani İkamet İzni düzenlenebilir.
Bu durumlar, İnsani İkamet İzni'nin ne zaman ve kimlere verileceğini belirler. Türkiye'deki yabancılar için bu izin, belirli durumlar karşısında önemli bir koruma ve destek sağlar.
İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni
İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 48 inci ve 49 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Ayrıca Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 45 inci ve 46 ncı maddelerinde insan ticareti mağduru ikamet iznine ilişkin diğer detaylar da düzenlenmiştir.
İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni, insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği yönünde güçlü şüphe bulunan yabancılara verilen özel bir ikamet izni türüdür. Bu izin, bu durumda olan kişilerin ülkede yasal olarak kalma hakkını sağlar ve aynı zamanda onlara belirli bir süre için koruma ve destek sunar. İnsan ticareti mağduru ikamet izni otuz gün süreli düzenlenecektir. Düzenlenen insan ticareti mağduru ikamet izinleri en fazla altışar aylık sürelerle uzatılabilecek olmakla birlikte toplamda üç yılı geçemez.
Yabancının kendi girişimiyle, suçun failleriyle yeniden herhangi bir surette iletişime geçtiğinin belirlenmesi halinde, yabancıya getirilen yükümlülük ve tedbirlere uyulmaması hallerinde, yabancının insan ticareti mağduru olmadığının anlaşılması durumlarında insan ticareti mağduru olması sebebiyle verilen ikamet izni iptal edilir.
Oturma İzni Başvuru Süreci
İkamet izni başvuru sürecinde öncelikle hangi ikamet izni türü için başvuru yapılacağına karar verilmeli ve ilgili ikamet izni için gerekli şartları sağlayıp sağlamadığı irdelenmelidir. Eğer şartlar sağlanıyorsa başvuru ilgli ikamet izni için gerekli evraklar hazırlanarak kuruma başvuru yapılacaktır. Kuruma bizzat başvuru mümkündür ancak her ikamet izninin başvuru şartları ve süresi farklılık teşkil ettiği için avukat desteği önem arzetmektedir. İlk başvuruda eksik evraklar gündeme gelmesi halinde başvuru yapan yabancıya eksik belgelerin tamamlanması için süre verilecektir.
İkamet İzni İçin Gerekli Belgeler
Kısa Dönem İkamet İzni
İkamet İzni Başvuru Formu
Pasaport
Biyometrik Fotoğraf (4 adet)
Sağlık Sigortası
Adli Sicil Kaydı
Maddi Duruma İlişkin Belgeler
Ek Belgeler(Kurum talep edebilir)
Aile İkamet İzni
İkamet İzni Başvuru Formu
Pasaport
Biyometrik Fotoğraf (4 adet)
Sağlık Sigortası (Tüm aile bireylerini kapsamalı)
Adli Sicil Kaydı
Evliliğe ilişkin belge
Destekleyici eşin nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi
Adres Bilgisi
Maddi Duruma İlişkin Belgeler
Ek Belgeler(Kurum talep edebilir)
Öğrenci İkamet İzni
İkamet İzni Başvuru Formu
Pasaport
Biyometrik Fotoğraf (4 adet)
Öğrenci Belgesi
Sağlık Sigortası
Adli Sicil Kaydı
Maddi Duruma İlişkin Belgeler
Ek Belgeler(Kurum talep edebilir)
Uzun Dönem İkamet İzni
İkamet İzni Başvuru Formu
Pasaport
Pasaport Tasdik Yazısı
Biyometrik Fotoğraf (4 adet)
Sağlık Sigortası
Adli Sicil Kaydı
Maddi Duruma İlişkin Belgeler
Adres Bilgisi
3 yıl içerisinde sosyal yardım alınmadığına ilişkin evraklar
SGK Hizmet Dökümü
Ek Belgeler(Kurum talep edebilir)
İnsani İkamet İzni
İkamet İzni Başvuru Formu
Pasaport
Biyometrik Fotoğraf (4 adet)
Sağlık Sigortası
Adli Sicil Kaydı
Maddi Duruma İlişkin Belgeler
İkamet Harç ve Kart Bedelinin Ödeme Makbuzu
Ek Belgeler(Kurum talep edebilir)
Başvuru Ücretleri
Yapılan İkamet İzni Başvurularında 2024 yılı için ödenecek harç ve ücretler şu şekilde;
İkamet Harcı: 5.478,00 TL (Bazı ülkeler muaftır)
İkamet İzni Kart Ücreti : 565,00 TL
Sağlık Sigortası Ücreti : 1.702,40 TL ile 5.760,00 TL arasında
Noter ve Tercüme Ücreti: 1.000,00 TL -2.500,00 TL
Avukat ile takip halinde: Avukatlık Ücreti
İkamet İzni Başvurusunun Reddi
İkamet izni başvurusu çeşitli sebeplerle reddolunabilecektir. Red sebepleri, gerekli şartların sağlanmaması; eksik evrakların tamamlanmaması; yanlış ikamet iznine başvuru; kanuni sürelere riayet etmeme gibi çeşitlenmekle birlikte bunlardan ibaret değildir. Her ikamet izni farklı şart ve koşullara bağlandığından her biri için ayrı bir red sebebi oluşabilecektir. İkamet izni başvurusunun reddi halinde reddin yanlış olduğu düşünülüyorsa dava açılabilecektir. Eğer dava sonunda haklı bulunursanız ikamet iznine hak kazanabileceksiniz. Dava açmak için işlemin reddinin tebliği ile dava açma süresi başlayacaktır. Red tebliği yapılmadan dava açma süreniz başlamayacaktır.
İkamet İzni Başvurusunda Avukat Önemi
İkamet izni başvurusunda avukat desteği almanın önemi, sürecin karmaşıklığı ve hukuki inceliklerinden kaynaklanmaktadır. İkamet izni başvuruları, belirli yasal şartlara ve prosedürlere tabidir. Her bir ikamet izni türü, farklı yasal gereklilikler ve belgeler gerektirir. Avukatlar bu süreci, hukuki bilgileri ve daha önceki deneyimleri ile daha öngörülü bir süreç oluşturarak kolaylaştırabilirler.
Başvurunun reddedilmesi durumunda, avukatın hukuki süreçleri yönetme ve dava açma tecrübesi başarılı bir sonuç için kritik önem taşır. Ayrıca, avukatların hukuki gelişmeleri ve ikamet izni politikalarını takip etmeleri, başvuru sürecinizin güncel ve göç ve yabancı politikalarına uygun olmasını sağlar.
İkamet izni başvurusu sürecinde avukat desteği almanın önemi, başvurunun başarılı ve hızlı bir şekilde sonuçlanmasını sağlar. Hukuki bilgi ve deneyime sahip avukatlar, karmaşık ikamet izni başvuru sürecini kolaylaştırır ve olası reddedilme durumlarında başarılı bir sonuç için gerekli hukuki süreçleri yönetirler. Avukat desteği ile ikamet izni başvurunuz güncel politikalara uygun, geçerli ve kabul ihtimali yüksek olacaktır.
Comments